Ahli Matematik Antarabangsa Gesa Komuniti Akademik Berhati-hati Terhadap Dakwaan Kecerdasan Buatan (AI)

Sekumpulan ahli matematik terkemuka dari seluruh dunia telah mengeluarkan satu deklarasi yang menggesa komuniti matematik supaya tidak menjadi alat promosi kepada syarikat pembangunan kecerdasan buatan (AI).

Deklarasi yang dikenali sebagai Deklarasi Leiden itu telah ditandatangani oleh lebih 150 profesor dan ahli matematik dari Eropah, Jepun, Amerika Syarikat dan beberapa negara lain. Mereka memberi amaran kepada kerajaan serta pembuat dasar agar tidak terlalu mudah mempercayai dakwaan mengenai keupayaan matematik sistem AI yang semakin mendapat perhatian kebelakangan ini.

Langkah tersebut dibuat susulan pelbagai kenyataan daripada syarikat AI yang mendakwa model mereka menunjukkan peningkatan prestasi dalam pertandingan matematik bertaraf antarabangsa serta berpotensi menyelesaikan beberapa masalah matematik terbuka yang telah lama mencabar para penyelidik.

Naib Presiden Kesatuan Matematik Antarabangsa (IMU), Ulrike Tillmann, yang menyokong deklarasi tersebut berkata AI sememangnya membuka peluang baharu yang menarik kepada dunia penyelidikan, namun pada masa yang sama menimbulkan persoalan penting yang tidak boleh diabaikan.

Menurut beliau, masa depan penyelidikan matematik perlu dipandu oleh pertimbangan manusia, amalan yang adil dan telus serta nilai bersama yang dikongsi oleh komuniti matematik global.

Dalam deklarasi itu, para ahli matematik yang menurunkan tandatangan menyatakan bahawa syarikat pembangunan AI mempunyai insentif komersial yang kuat untuk melebih-lebihkan keupayaan produk mereka. Mereka berpendapat promosi AI sering dilakukan mengikut keperluan pasaran dan bukannya mengikut proses penilaian saintifik yang teliti.

Mereka turut menegaskan bahawa pencapaian AI dalam tugasan matematik tertentu tidak seharusnya dijadikan ukuran mutlak terhadap keupayaan penaakulan umum sesuatu model AI komersial.

Persaingan sengit dalam industri AI yang melibatkan pelaburan bernilai ratusan bilion dolar juga dilihat mendorong syarikat-syarikat teknologi menampilkan gambaran yang terlalu optimistik mengenai kemampuan sistem mereka.

Profesor Michael Harris dari Universiti Columbia, yang merupakan salah seorang penulis deklarasi tersebut, menyatakan bahawa makmal-makmal AI utama kini bersaing secara agresif untuk menarik pelaburan. Menurut beliau, matematik semakin digunakan sebagai bukti keupayaan teknologi bagi meyakinkan pelabur bahawa model AI mereka mempunyai potensi yang luar biasa.

Dalam perkembangan berkaitan, syarikat aeroangkasa SpaceX milik Elon Musk yang turut mempunyai anak syarikat AI, xAI, serta syarikat Anthropic dilaporkan sedang bergerak ke arah penyenaraian pasaran saham. OpenAI juga dipercayai berada pada landasan yang sama.

Minggu lalu, OpenAI menyiarkan satu video di media sosial yang menampilkan Profesor Terence Tao dari Universiti California, Los Angeles (UCLA), penerima Fields Medals, iaitu anugerah paling berprestij dalam bidang matematik. Dalam video tersebut, Tao menjelaskan potensi AI untuk membantu penyelidikan matematik.

Walau bagaimanapun, Harris berpendapat bahawa komuniti matematik tidak seharusnya terlalu bergantung kepada pandangan seorang individu sahaja sebagai suara yang mewakili keseluruhan bidang tersebut.

Selain kebimbangan mengenai penggunaan matematik untuk kepentingan komersial, para penulis deklarasi turut menegaskan bahawa sistem AI berupaya menghasilkan bukti matematik yang kelihatan meyakinkan tetapi sebenarnya mengandungi kesilapan yang sukar dikesan oleh manusia.

Mereka juga bimbang penggunaan AI secara meluas boleh menimbulkan isu berkaitan pengiktirafan dan kredit kepada penyelidik asal yang hasil kerja mereka digunakan untuk melatih model-model tersebut.

Menurut deklarasi itu lagi, pergantungan yang berlebihan terhadap AI berpotensi menggalakkan penyelidikan yang hanya mengikut trend semasa, mengganggu sistem semakan rakan sebaya (peer review), dan menjadikan penyelidik lebih berkhidmat kepada keperluan syarikat AI berbanding menjalankan penyelidikan bebas seperti yang menjadi tradisi di universiti.

Mereka turut menyuarakan kebimbangan terhadap kesan negatif AI dalam bidang lain, termasuk peperangan, pengawasan, gangguan terhadap sistem politik dan kesan terhadap alam sekitar.

Sehubungan itu, mereka menggesa ahli matematik di seluruh dunia supaya menilai implikasi etika penyelidikan masing-masing dan menarik diri daripada projek yang berpotensi mendatangkan mudarat kepada masyarakat.

Kredit foto-edweek

1- https://www.nst.com.my/amp/world/world/2026/06/1454106/mathematicians-say-dont-believe-hype-ai-capabilities
2-https://leidendeclaration.ai/
3-https://thenextweb.com/news/leiden-declaration-ai-mathematics-proof-attribution