Dari Andalusia Ke Putrajaya: Menyingkap Sejarah Ilmuwan Islam (Siri 1)

Oleh Adawiah Zainal

Benua Eropah pernah terkenal suatu ketika dulu sebagai pusat kegemilangan tamadun Islam. Ketika itu kota-kota besar seperti Baghdad, Kaherah, Kufah, Cordova dan Andalusia menjadi tempat pengumpulan para-para sarjana Islam. Pelbagai kitab-kitab terulung tentang ilmu sains telah dihasilkan oleh para ilmuwan Islam yang cukup terkenal dalam bidang sains seperti fizik, astronomi, perubatan, kimia dan falsafah sains. Ilmuwan Islam seperti Ibnu Sina, Al-Khindi, Al-Farabi, Ibnu Rushd dan Ibnu Khaldun bukanlah suatu nama yang asing. Kebijaksanaan mereka juga sering dicemburui oleh pemikir dan saintis barat.

Bertempat di Putrajaya, Festival Kesenian dan Kebudayaan Islam Antarabangsa Putrajaya (PIIACuF) 2013 yang berlangsung sejak 1 November lepas turut memuatkan kisah ilmuwan-ilmuwan Islam terulung dari Andalusia. Dengan tema dari Andalusia ke Putrajaya, festival ini telah menyingkap sejarah dan sumbangan ilmuwan-ilmuwan Islam dari Andalusia sebagai inspirasi kepada generasi muslim masa kini.

Antara ilmuwan Islam yang diketengahkan ialah Maslama Al Majriti, seorang ahli astronomi, ahli kimia, ahli matematik dan ahli ekonomi di Andalusia. Beliau dikenali sebagai Al Majriti. Antara sumbangan beliau ialah dengan memperkenalkan dan memperbaiki jadual astronomi Al-Khawarizmi serta membantu ahli sejarah dengan mencipta jadual untuk menukar tarikh Parsi ke tahun hijrah. Selain itu beliau adalah ahli kimia terawal yang merekodkan eksperimen dan penggunaan merkurik oksida. Al Majriti telah membina sebuah sekolah astronomi dan matematik dan dari situ bermulanya kajian saintifik terancang di Andalusia.

Antara tokoh perubatan Islam yang dikenali ramai ialah Ibnu Sina. Tetapi Ibnu Juljul juga dikenali sebagai tokoh perubatan Islam yang berpengaruh di Andalusia dan merupakan ahli farmakologi. Karya-karya beliau dalam bidang farmakologi sering menjadi sebutan pakar perubatan Islam Sepanyol pada abad ke 10 dan ke 11. Beliau juga telah menjadi doktor peribadi kepada Khalifah Hisham II dan terus bekerja sebagai seorang guru dalam bidang perubatan.

Karya agung beliau ialah Tabaqat Al-Atibba W’al-Hukama (Generations of physicians and Wise Men) yang mengumpulkan sejarah perubatan dari Timur dan Barat. 57 biografi tokoh perubatan Yunani, Islam, Afrika dan Sepanyol serta ahli falsafah Islam terkenal telah diceritakan dalam karya tersebut. Ibnu Juljul turut menyatakan pendapat beliau mengenai kemerosotan ilmu sains di wilayah-wilayah Islam Timur dalam karya Tabaqat beliau. Antaranya ialah, “Empayar Abbasiyyah telah dilemahkan oleh kuasa Daylamites dan Turki yang tidak mengambil berat mengenai kepentingan ilmu sains, di mana para ilmuan hanya diperlukan di negeri-negeri yang raja-rajanya ingin menuntut ilmu.”